६.४८.८७

तमद्रिशृङ्गप्रतिमं किरीटिनं; स्पृशन्तमादित्यमिवात्मतेजसा ।
वनौकसः प्रेक्ष्य विवृद्धमद्भुतं; भयार्दिता दुद्रुविरे ततस्ततः ॥

अन्वयः

अद्रिशृङ्गप्रतिमम् like the peak of a mountain, किरीटिनम् crowned, आत्मतेजसा selfluminous, आदित्यम् like the Sun, स्पृशन्तमिव as if touching, अद्भुतम् wonderful, विवृद्धम् grown in size, तम् him, वनौकसः Vanaras, प्रेक्ष्य seeing, भयार्दिताः oppressed with fear, ततस्ततः here and there, दुद्रुविरे ran.

M N Dutt

Seeing that one resembling a very mountainpeak, decked with a diadem, seeming to touch the Sun himself with his energy, of colossal altitude, and wonderful to behold, the woodrangers, tormented with fright, began to scamper on all sides.

Summary

Oppressed with fear the Vanaras ran here and there seeing the form of Kumbhakarna that was like the peak of a mountain as if touching the selfluminous Sun, crowned and wonderful, grown in size.॥ इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेषष्टितमस्सर्गः ॥This is the end of the sixtieth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

तम्तद् (२.१)
अद्रिशृङ्गप्रतिमंअद्रि–शृङ्ग–प्रतिमा (२.१)
किरीटिनंकिरीटिन् (२.१)
स्पृशन्तम्स्पृशत् (√स्पृश् + शतृ, २.१)
आदित्यम्आदित्य (२.१)
इवात्मतेजसाइव (अव्ययः)–आत्मन्–तेजस् (३.१)
वनौकसःवनौकस् (१.३)
प्रेक्ष्यप्रेक्ष्य (√प्र-ईक्ष् + ल्यप्)
विवृद्धम्विवृद्ध (√वि-वृध् + क्त, २.१)
अद्भुतंअद्भुत (२.१)
भयार्दिताभय–अर्दित (√अर्दय् + क्त, १.३)
दुद्रुविरेदुद्रुविरे (√द्रु लिट् प्र.पु. बहु.)
ततस्ततःततस् (अव्ययः)–ततस् (अव्ययः)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
त मद्रि शृ ङ्गप्रति मंकि रीटि नं
स्पृ शन्त मा दित्यमि वात्म तेज सा
व नौक सः प्रेक्ष्यवि वृद्ध मद्भु तं
भ यार्दि ता दुद्रुवि रेत तस्त तः
जतजर