६.४९.२३

ध्रुवं लोकविनाशाय पौरस्त्येनासि निर्मितः ।
तस्मात्त्वमद्य प्रभृति मृतकल्पः शयिष्यसि ।
ब्रह्मशापाभिभूतोऽथ निपपाताग्रतः प्रभोः ॥

अन्वयः

लोकविनाशाय for the destruction of the universe, पौलस्त्येन by Paulastya, निर्मितःअपि begotten, ध्रुवम् surely, तस्मात् therefore, त्वम् you, अद्यप्रभृति remain from today, मृतकल्पः sleep like a dead one, शयिष्यसे lying down.

M N Dutt

Forsooth for compassing the destruction of creatures, have you been begot by Paulasta* Therefore from this day forth, you shall lie down as one dead. *ViSravana.

Summary

"Surely you are begotten by Paulastya for the destruction of the universe. Therefore, remain sleeping like a dead one from today, ' said Brahma and cursed him."

पदच्छेदः

ध्रुवंध्रुवम् (अव्ययः)
लोकविनाशायलोक–विनाश (४.१)
पौलस्त्येनासिपौलस्त्य (३.१)–असि (√अस् लट् म.पु. )
निर्मितःनिर्मित (√निः-मा + क्त, १.१)
तस्मात्तस्मात् (अव्ययः)
त्वम्त्वद् (१.१)
अद्यअद्य (अव्ययः)
प्रभृतिप्रभृति (अव्ययः)
मृतकल्पःमृत (√मृ + क्त)–कल्प (१.१)
शयिष्यसिशयिष्यसि (√शी लृट् म.पु. )
ब्रह्मशापाभिभूतोब्रह्मन्–शाप–अभिभूत (√अभि-भू + क्त, १.१)
ऽथअथ (अव्ययः)
निपपाताग्रतःनिपपात (√नि-पत् लिट् उ.पु. )–अग्रतस् (अव्ययः)
प्रभोःप्रभु (६.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
ध्रु वं लोकवि ना शाय पौ र स्त्ये ना
सि निर्मि तः त स्मात्त्व म द्यप्रभृति
मृत क ल्पःश यिष्य सि ब्रह्म शा पा
भि भू तोऽथनिप पा ताग्र तःप्र भोः