६.४९.२२

कुम्भकर्णं समीक्ष्यैव वितत्रास प्रजापतिः ।
दृष्ट्वा निश्वस्य चैवेदं स्वयम्भूरिदमब्रवीत् ॥

अन्वयः

कुम्भकर्णम् Kumbhakarna, समीक्ष्यैव beholding, प्रजापतिः Brahma, वितत्रास alarmed, स्वयम्भूः Brahma, दृष्टवा seeing, विश्वास्यचैवैनम् to restore confidence, इदं, this अब्रवीत् spoke.

M N Dutt

Seeing Kumbhkarņa, Prajāpati* was seized with exceeding great fear. And then pacifying Kumbhakarma, the Self-sprung addressed him, saying. *Lit. lord of creatures.

Summary

"Beholding Kumbhakarna, Brahma was alarmed and spoke to him to restore the confidence of Kumbhakarna."

पदच्छेदः

कुम्भकर्णंकुम्भकर्ण (२.१)
समीक्ष्यैवसमीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्)–एव (अव्ययः)
वितत्रासवितत्रास (√वि-त्रस् लिट् प्र.पु. एक.)
प्रजापतिःप्रजापति (१.१)
दृष्ट्वादृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
निश्वस्यनिश्वस्य (√नि-श्वस् + ल्यप्)
चैवेदं (अव्ययः)–एव (अव्ययः)–इदम् (२.१)
स्वयम्भूर्स्वयम्भु (१.१)
इदम्इदम् (२.१)
अब्रवीत्अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

कुम्भ र्णं मी क्ष्यै
वि त्राप्र जा तिः
दृ ष्ट्वा नि श्वस्य चै वे दं
स्व म्भूरिब्र वीत्