स तत्तदा सूर्य इवाभ्रजालं; प्रविश्य रक्षोऽधिपतेर्निवेशनम् ।
ददर्श दूरेऽग्रजमासनस्थं; स्वयम्भुवं शक्र इवासनस्थम् ॥
स तत्तदा सूर्य इवाभ्रजालं; प्रविश्य रक्षोऽधिपतेर्निवेशनम् ।
ददर्श दूरेऽग्रजमासनस्थं; स्वयम्भुवं शक्र इवासनस्थम् ॥
अन्वयः
सः he, तदा then, सूर्यः Sun, अभ्रजालम् mass of clouds, इव like, रक्षोधिपतेः Lord of Rakshasas, निवेशम् abode, प्रविश्य entered, दूरे from distance, आसनस्थम् seated on the throne, अग्रजम् elder brother, शक्रः Indra, आसनस्थम् throne, स्वयम्भुवम् इव like Selfborn Brahma, ददर्श saw.M N Dutt
Entering the mansion of the Raksasa sovereign, like the sun entering into a mass of clouds, he saw his elder brother seated at a distance; even as Sakra sees the Self-sprung seated.Summary
He saw entering the abode of Lord of Rakshasas like the Sun penetrating into a mass of clouds, from a distance his elder brother seated on the throne just like Indra saw the SelfBorn Brahma on the throne.पदच्छेदः
| स | तद् (१.१) |
| तत् | तद् (२.१) |
| तदा | तदा (अव्ययः) |
| सूर्य | सूर्य (१.१) |
| इवाभ्रजालं | इव (अव्ययः)–अभ्र–जाल (२.१) |
| प्रविश्य | प्रविश्य (√प्र-विश् + ल्यप्) |
| रक्षोऽधिपतेर् | रक्षस्–अधिपति (६.१) |
| निवेशनम् | निवेशन (२.१) |
| ददर्श | ददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.) |
| दूरे | दूर (७.१) |
| ऽग्रजम् | अग्रज (२.१) |
| आसनस्थं | आसन–स्थ (२.१) |
| स्वयम्भुवं | स्वयम्भु (२.१) |
| शक्र | शक्र (१.१) |
| इवासनस्थम् | इव (अव्ययः)–आसन–स्थ (२.१) |
छन्दः
उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | त | त्त | दा | सू | र्य | इ | वा | भ्र | जा | लं | |
| प्र | वि | श्य | र | क्षो | ऽधि | प | ते | र्नि | वे | श | नम् |
| द | द | र्श | दू | रे | ऽग्र | ज | मा | स | न | स्थं | |
| स्व | य | म्भु | वं | श | क्र | इ | वा | स | न | स्थम् | |
| ज | त | ज | ग | ग | |||||||