६.५१.२८

अतीव हि समालक्ष्य भ्रातरं क्षुभितेन्द्रियम् ।
कुम्भकर्णः शनैर्वाक्यं बभाषे परिसान्त्वयन् ॥

अन्वयः

भ्रातरम् brother, अतीव very much, क्षुभितेन्द्रियम् disturbed senses, समालक्ष्य taking hold, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, परिसान्त्वयन् consoling, शनैः slowly, वाक्यम् words, बभाषे said.

M N Dutt

As he was speaking thus in words sedate yet severe, Kumbhakarma, concluding that Ravana was undelighted, makes his remarks mildly. And seeing his brother extremely sorry, Kumbhakarņa, pacifying him, gently said.

Summary

Sensing that Ravana is disturbed very much, Kumbhakarna taking hold of the brother and consoling him slowly said these words.

पदच्छेदः

अतीवअतीव (अव्ययः)
हिहि (अव्ययः)
समालक्ष्यसमालक्ष्य (√समा-लक्षय् + ल्यप्)
भ्रातरंभ्रातृ (२.१)
क्षुभितेन्द्रियम्क्षुभित (√क्षुभ् + क्त)–इन्द्रिय (२.१)
कुम्भकर्णःकुम्भकर्ण (१.१)
शनैर्शनैस् (अव्ययः)
वाक्यंवाक्य (२.१)
बभाषेबभाषे (√भाष् लिट् प्र.पु. एक.)
परिसान्त्वयन्परिसान्त्वयत् (√परि-सान्त्वय् + शतृ, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

तीहि माक्ष्य
भ्रा रंक्षुभि तेन्द्रि यम्
कुम्भ र्णः नै र्वा क्यं
भा षेरि सान्त्व यन्