६.५१.४७

रमस्व कामं पिब चाग्र्यवारुणीं; कुरुष्व कृत्यानि विनीयतां ज्वरः ।
मयाद्य रामे गमिते यमक्षयं; चिराय सीता वशगा भविष्यति ॥

अन्वयः

कामम् freely, रमस्व: sport, अग्य्रवारुणीम् best of wines, पिब: drinking, विज्वरः free from fear, हितानि: that which you like, कार्याणि: action, कुरष्व: you may do, रामे: Rama, मया: by me, यमक्षयं: to the god of death, गमिते: on reaching, सीता: Sita,चिराय: for a long time, वशगा: under your control, भविष्यति: will be.

M N Dutt

Make merry, my king; today drink Varuni. Enjoy pleasures, banishing sorrow. And today on my having despatched Rāma to the mansion of Yama, Sītā shall come under your control for good.

Summary

"You be free from fear, sporting and drinking the best of wines and doing actions that you like. Rama will be sent to the abode of the god of death. On reaching their Sita will be under your control for long."॥इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेद्वादशस्सर्गः॥This is the end of twelfth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

रमस्वरमस्व (√रम् लोट् म.पु. )
कामंकामम् (अव्ययः)
पिबपिब (√पा लोट् म.पु. )
चाग्र्यवारुणींच (अव्ययः)–अग्र्य–वारुणी (२.१)
कुरुष्वकुरुष्व (√कृ लोट् म.पु. )
कृत्यानिकृत्य (२.३)
विनीयतांविनीयताम् (√वि-नी प्र.पु. एक.)
ज्वरःज्वर (१.१)
मयाद्यमद् (३.१)–अद्य (अव्ययः)
रामेराम (७.१)
गमितेगमित (√गमय् + क्त, ७.१)
यमक्षयंयम–क्षय (२.१)
चिरायचिराय (अव्ययः)
सीतासीता (१.१)
वशगावश–ग (१.१)
भविष्यतिभविष्यति (√भू लृट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
र मस्व का मंपिब चाग्र्य वारु णीं
कु रुष्व कृ त्यानिवि नीय तांज्व रः
म याद्य रा मेगमि तेय मक्ष यं
चि राय सी तावश गाभ विष्यति
जतजर