६.५२.३०

ततोऽस्मिन्बहुलीभूते कौलीने सर्वतो गते ।
प्रविश्याश्वास्य चापि त्वं सीतां रहसि सान्त्वय ।
धनधान्यैश्च कामैश्च रत्नैश्चैनां प्रलोभय ॥

अन्वयः

ततः thereafter, ससुहृत् Lakshmana and friends, रामः Rama, राक्षसैः Rakshasas, भक्षितः devoured, इति this, अस्मिन् other, बहुलीभूते spread, कौलीने sc and al, सर्वतोग e very where, विश्रुते widely, त्वम् you, प्रविश्य entering, सीताम् to Sita, आश्वास्य consoling, रहसि privately, सान्त्वय restoring confidence, एनाम् in that way, धनधान्यैश्च grain and wealth, कामैश्च tempting, रत्नैश्च gems, प्रलोभय conciliate.

M N Dutt

On this report-name that Rāma has been eaten up by the Rākşasas along with his friends, having spread round and round entering (the Asoka wood), and soothing and pacifying Sītā in solitude, Allure her with corn and riches and gems.

Summary

Thereafter, when the scandal that Rama and Lakshmana with all his friends have been devoured is widely spread everywhere, approaching Sita privately, restoring confidence and consoling her, tempt her with offering wealth, grain and gems and conciliate.

पदच्छेदः

ततोततस् (अव्ययः)
ऽस्मिन्इदम् (७.१)
बहुलीभूतेबहुलीभूत (√बहुली-भू + क्त, ७.१)
कौलीनेकौलीन (७.१)
सर्वतोसर्वतस् (अव्ययः)
गतेगत (√गम् + क्त, ७.१)
प्रविश्याश्वास्यप्रविश्य (√प्र-विश् + ल्यप्)–आश्वास्य (√आ-श्वासय् + ल्यप्)
चापिच (अव्ययः)–अपि (अव्ययः)
त्वंत्वद् (१.१)
सीतांसीता (२.१)
रहसिरहस् (७.१)
सान्त्वयसान्त्वय (√सान्त्वय् लोट् म.पु. )
धनधान्यैश्चधन–धान्य (३.३)–च (अव्ययः)
कामैश्चकाम (३.३)–च (अव्ययः)
रत्नैश्चैनांरत्न (३.३)–च (अव्ययः)–एनद् (२.१)
प्रलोभयप्रलोभय (√प्र-लोभय् लोट् म.पु. )

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
त तो ऽस्मिन्बहु ली भू ते कौ ली नेस
र्व तोग तेप्र वि श्या श्वास्य चा पि त्वं
सी तांरहसि सान्त्वयधन धा न्यै
श्च का मैश्च र त्नै श्चै नांप्र लोभय