६.५३.१

स तथोक्तस्तु निर्भर्त्स्य कुम्भकर्णो महोदरम् ।
अब्रवीद्राक्षसश्रेष्ठं भ्रातरं रावणं ततः ॥

अन्वयः

तथा in that way, उक्तः having said, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, महोदरम् to Mahodara, निर्भर्त्स्य warned, ततः then, राक्षसश्रेष्ठम् foremost of Rakshasas, रावणम् to Ravana, अब्रवीत् spoke.

M N Dutt

Thus addressed, Kumbhakarņa rebuking Mahodara, said to that foremost of Rākşasa-his brother-Ravana.

Summary

Kumbhakarna having heard Mahodara, warned him not to speak that way and spoke to Ravana, the foremost of Rakshasas.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
तथोक्तस्तुतथा (अव्ययः)–उक्त (√वच् + क्त, १.१)–तु (अव्ययः)
निर्भर्त्स्यनिर्भर्त्स्य (√निः-भर्त्सय् + ल्यप्)
कुम्भकर्णोकुम्भकर्ण (१.१)
महोदरम्महोदर (२.१)
अब्रवीद्अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)
राक्षसश्रेष्ठंराक्षस–श्रेष्ठ (२.१)
भ्रातरंभ्रातृ (२.१)
रावणंरावण (२.१)
ततःततस् (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

थो क्तस्तु नि र्भर्त्स्य
कुम्भ र्णो हो रम्
ब्र वी द्राक्ष श्रे ष्ठं
भ्रा रं रा णं तः