६.५३.४८

तद्वानरानीकमतिप्रचण्डं; दिशो द्रवद्भिन्नमिवाभ्रजालम् ।
स कुम्भकर्णः समवेक्ष्य हर्षा;न्ननाद भूयो घनवद्घनाभः ॥

अन्वयः

भिन्नम् scattered, अभ्रजालम्इव clouds like, दिशः directions, द्रवत् running, अतिप्रचण्डम् notorious, तत् वानरानीकम् that Vanara troops, समवेक्ष्य perceiving, घनाभः heavy cloud, सःकुम्भकर्णः that Kumbhakarna, हर्षात् laughing, घनवत् cloud like, भूयः emitted, नाद roared.

M N Dutt

Seeing that terrific host of monkeys scattering in all directions, like clouds broken through (by winds), Kumbhakarņa possessed the splendour of clouds, from joy, emitted roars like clouds.

Summary

Heavy cloud like Kumbhakarna, a notorious one, perceiving the Vanara troops scattered like clouds in all directions emitted roar, laughing aloud.

पदच्छेदः

तद्तद् (१.१)
वानरानीकम्वानर–अनीक (१.१)
अतिप्रचण्डंअति (अव्ययः)–प्रचण्ड (१.१)
दिशोदिश् (२.३)
द्रवद्द्रवत् (√द्रु + शतृ, १.१)
भिन्नम्भिन्न (√भिद् + क्त, १.१)
इवाभ्रजालम्इव (अव्ययः)–अभ्र–जाल (१.१)
तद् (१.१)
कुम्भकर्णःकुम्भकर्ण (१.१)
समवेक्ष्यसमवेक्ष्य (√समव-ईक्ष् + ल्यप्)
हर्षान्हर्ष (५.१)
ननादननाद (√नद् लिट् प्र.पु. एक.)
भूयोभूयस् (अव्ययः)
घनवद्घन–वत् (अव्ययः)
घनाभःघन–आभ (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१०११
द्वा रा नी तिप्र ण्डं
दि शोद्र द्भिन्नमि वाभ्र जा लम्
कुम्भ र्णः वेक्ष्य र्षा
न्न ना भू योद्घ ना भः