६.५४.१९

कुलेषु जाताः सर्वे स्म विस्तीर्णेषु महत्सु च ।
अनार्याः खलु यद्भीतास्त्यक्त्वा वीर्यं प्रधावत ॥

अन्वयः

सर्वे all, विस्तीर्णेषु widely spread, महत्सु च noble also, कुलेषु clan, जाताःस्म born into, प्राकृताः ordinary, हरयःयथा monkeys like, भयत्रस्ताः in fear, क्व why, गच्छत go, वीर्यम् valour, त्यक्त्वा giving up, भीताः terrified, यत् as if, प्रधावत running away, अनार्याःखलु not worthy of.

M N Dutt

Born in long and noble lines, whither go you, suffering from fear, like abject monkeys? When renouncing your prowess, you fly away in fear, forsooth you are base.

Summary

"You are born in noble families, and are widely spread. As such why are you running away like ordinary monkeys as if terrified giving up your valour. It is not worthy of you."

पदच्छेदः

कुलेषुकुल (७.३)
जाताःजात (√जन् + क्त, १.३)
सर्वेसर्व (१.३)
स्मस्म (अव्ययः)
विस्तीर्णेषुविस्तीर्ण (√वि-स्तृ + क्त, ७.३)
महत्सुमहत् (७.३)
(अव्ययः)
अनार्याःअनार्य (१.३)
खलुखलु (अव्ययः)
यद्यत् (अव्ययः)
भीतास्त्यक्त्वाभीत (√भी + क्त, १.३)–त्यक्त्वा (√त्यज् + क्त्वा)
वीर्यंवीर्य (२.१)
प्रधावतप्रधावत (√प्र-धाव् लोट् म.पु. द्वि.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

कु लेषु जा ताः र्वेस्म
वि स्ती र्णेषुत्सु
ना र्याःलु द्भी ता
स्त्य क्त्वा वी र्यंप्र धा