६.५४.२३

न कुम्भकर्णः काकुत्स्थं दृष्ट्वा जीवन्गमिष्यति ।
दीप्यमानमिवासाद्य पतंगो ज्वलनं यथा ॥

अन्वयः

पतङ्गः fly, दीप्यमानम् reaching flame, ज्वलनम् blazing, आसाद्यइवयथा not possible to escape, कुम्भकर्णः for Kumbhakarna, काकुत्स्थम् Kakuthsa, दृष्टवा seeing, जीवन् life, न गच्छति not escape.

M N Dutt

Like an insect coming to a glowing and flaming fire, Kumbhakarna, seeing Kākutstha, shall not away.hence living.

Summary

"Just as flies reaching the blazing fire can't escape, so also Kumbhakarna can't escape with life after facing Kakuthsa."

पदच्छेदः

(अव्ययः)
कुम्भकर्णःकुम्भकर्ण (१.१)
काकुत्स्थंकाकुत्स्थ (२.१)
दृष्ट्वादृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
जीवन्जीवत् (√जीव् + शतृ, १.१)
गमिष्यतिगमिष्यति (√गम् लृट् प्र.पु. एक.)
दीप्यमानम्दीप्यमान (√दीप् + शानच्, २.१)
इवासाद्यइव (अव्ययः)–आसाद्य (√आ-सादय् + ल्यप्)
पतंगोपतंग (१.१)
ज्वलनंज्वलन (२.१)
यथायथा (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

कुम्भ र्णः का कु त्स्थं
दृ ष्ट्वा जीन्ग मिष्यति
दीप्य मामि वा साद्य
तं गोज्व नं था