स तन्महापर्वतकूटसंनिभं; विवृत्तदंष्ट्रं चलचारुकुण्डलम् ।
चकर्त रक्षोऽधिपतेः शिरस्तदा; यथैव वृत्रस्य पुरा पुरंदरः ॥
स तन्महापर्वतकूटसंनिभं; विवृत्तदंष्ट्रं चलचारुकुण्डलम् ।
चकर्त रक्षोऽधिपतेः शिरस्तदा; यथैव वृत्रस्य पुरा पुरंदरः ॥
अन्वयः
सः that, महापर्वतकूटसन्निभम् lofty peak of a mountain, विवृत्तदंष्ट्रम् distinguished by large pointed teeth, चलचारुकुण्डलम् shaking ear rings, रक्षोधिपतेः Rakshasa king, शिरः head, तदा then, पुरा earlier, पुरन्दरः Indra, वृत्रस्य Vritasya, यतैव like that, चकर्त severed.M N Dutt
Therewith he (Rāma) cut off the head of the lord of Räkşasa resembling a mountain-summit, furnished with prominent teeth, from which the ear-rings had fallen off, even as formerly Purandara had cut off the head of Vſtra.Summary
The arrow (of Rama) severed the head of Rakshasa king whose body was like a lofty mountain peak, whose teeth were large and protruded, hanging earrings shaking, just as Indra severed the head of Vritasura earlier.पदच्छेदः
| स | तद् (१.१) |
| तन्महापर्वतकूटसंनिभं | तद् (२.१)–महत्–पर्वत–कूट–संनिभ (२.१) |
| विवृत्तदंष्ट्रं | विवृत्त (√वि-वृत् + क्त)–दंष्ट्र (२.१) |
| चलचारुकुण्डलम् | चल–चारु–कुण्डल (२.१) |
| चकर्त | चकर्त (√कृत् लिट् प्र.पु. एक.) |
| रक्षोऽधिपतेः | रक्षस्–अधिपति (६.१) |
| शिरस्तदा | शिरस् (२.१)–तदा (अव्ययः) |
| यथैव | यथा (अव्ययः)–एव (अव्ययः) |
| वृत्रस्य | वृत्र (६.१) |
| पुरा | पुरा (अव्ययः) |
| पुरंदरः | पुरंदर (१.१) |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | त | न्म | हा | प | र्व | त | कू | ट | सं | नि | भं |
| वि | वृ | त्त | दं | ष्ट्रं | च | ल | चा | रु | कु | ण्ड | लम् |
| च | क | र्त | र | क्षो | ऽधि | प | तेः | शि | र | स्त | दा |
| य | थै | व | वृ | त्र | स्य | पु | रा | पु | रं | द | रः |
| ज | त | ज | र | ||||||||