६.५५.४१

तद्वाक्यं हरिराजस्य सत्त्वधैर्यसमन्वितम् ।
श्रुत्वा राक्षसशार्दूलः कुम्भकर्णोऽब्रवीद्वचः ॥

अन्वयः

हरिराजस्य king of Vanaras, सत्त्वधैर्यसमन्वितम् words of courage and strength, तत् वाक्यम् those words, श्रुत्वा on hearing, राक्षसशार्दूलः Rakshasa tiger, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, वचः words, अब्रवीत् spoke.

M N Dutt

Hearing those words of the monkey-king instinct with strength and fortitude, that terrible Raksasa-Kumbhakarna-said.

Summary

Hearing the king of Vanara's words of courage and strength, the tiger among Rakshasas, Kumbhakarna spoke these words.

पदच्छेदः

तद्तद् (२.१)
वाक्यंवाक्य (२.१)
हरिराजस्यहरि–राज (६.१)
सत्त्वधैर्यसमन्वितम्सत्त्व–धैर्य–समन्वित (२.१)
श्रुत्वाश्रुत्वा (√श्रु + क्त्वा)
राक्षसशार्दूलःराक्षस–शार्दूल (१.१)
कुम्भकर्णोकुम्भकर्ण (१.१)
ऽब्रवीद्अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)
वचःवचस् (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

द्वा क्यंरि रास्य
त्त्व धैर्यन्वि तम्
श्रु त्वा राक्ष शा र्दू लः
कुम्भ र्णोऽब्र वीद्व चः