६.५५.४५

स शैलशृङ्गाभिहतश्चुकोप; ननाद कोपाच्च विवृत्य वक्त्रम् ।
व्याविध्य शूलं च तडित्प्रकाशं; चिक्षेप हर्यृक्षपतेर्वधाय ॥

अन्वयः

सः , शैलशृङ्गाभिहताः struck with mountain peak, चुकोप became furious, रोषात् pride hurt, वक्त्रम् mouth, विवृत्य opening widely, ननाद made loud noise, तटित्प्रकाशम् glowing like lightning, शूलम् pike, व्याविध्य turning round in circles, हर्यृक्षिपतेः to destroy Sugriva, वधाय put an end, चिक्षेप hurled.

M N Dutt

And struck with the mountain-summit, Kumbhakarna was fired with wrath; and roared, expending his face. And then, whirling his dart resembling lightning displayed, he hurled it for compassing the destruction of the master of monkeys.

Summary

Struck with mountain peaks, the Rakshasa became furious, and his pride was hurt. He opened his mouth widely making loud noises, his pike glowing like lightning, turned the pike into circles and hurled at Sugriva to put an end to him.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
शैलशृङ्गाभिहतश्चुकोपशैल–शृङ्ग–अभिहत (√अभि-हन् + क्त, १.१)–चुकोप (√कुप् लिट् प्र.पु. एक.)
ननादननाद (√नद् लिट् प्र.पु. एक.)
कोपाच्चकोप (५.१)–च (अव्ययः)
विवृत्यविवृत्य (√वि-वृ + ल्यप्)
वक्त्रम्वक्त्र (२.१)
व्याविध्यव्याविध्य (√व्या-व्यध् + ल्यप्)
शूलंशूल (२.१)
(अव्ययः)
तडित्प्रकाशंतडित्–प्रकाश (२.१)
चिक्षेपचिक्षेप (√क्षिप् लिट् प्र.पु. एक.)
हर्यृक्षपतेर्हरि–ऋक्ष–पति (६.१)
वधायवध (४.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१०११
शै शृ ङ्गाभिश्चु को
ना को पाच्चवि वृत्य क्त्रम्
व्या विध्य शू लं डित्प्र का शं
चि क्षे र्यृक्ष तेर्व धा