६.५५.५३

ततस्तमादाय तदा स मेने; हरीन्द्रमिन्द्रोपममिन्द्रवीर्यः ।
अस्मिन्हृते सर्वमिदं हृतं स्या;त्सराघवं सैन्यमितीन्द्रशत्रुः ॥

अन्वयः

इन्द्रवीर्यः equal to Indra in heroism, इन्द्रशत्रुः Indra's enemy, सः he, ततः then, इन्द्रोपमम् like Indra, तम् him, हरीन्द्रम् Indra of monkeys, आदाय seizing, तदा then, अस्मिन् his, हते killed, सराघवम् having been killed, सर्वम् all, इदम् like this, सैन्यम् army, हतम् killed, स्यात् including, इति thus, मेने thought.

M N Dutt

Thus taking him captive, that mighty one resembling Indra in puissance, thought his death would destroy the entire host of the opponents together with Rāghava.

Summary

Then Kumbhakarna, an enemy of Indra, who was equal to Indra in heroism seizing Sugriva, the Indra of monkeys, who is equal to Indra, thought, 'If Sugriva is killed it is like killing all the army including Rama.'

पदच्छेदः

ततस्तम्ततस् (अव्ययः)–तद् (२.१)
आदायआदाय (√आ-दा + ल्यप्)
तदातदा (अव्ययः)
सतद् (१.१)
मेनेमेने (√मन् लिट् प्र.पु. एक.)
हरीन्द्रम्हरि–इन्द्र (२.१)
इन्द्रोपमम्इन्द्र–उपम (२.१)
इन्द्रवीर्यःइन्द्र–वीर्य (१.१)
अस्मिन्इदम् (७.१)
हृतेहृत (√हृ + क्त, ७.१)
सर्वम्सर्व (१.१)
इदंइदम् (१.१)
हृतंहृत (√हृ + क्त, १.१)
स्यात्स्यात् (√अस् विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
सराघवंस (अव्ययः)–राघव (१.१)
सैन्यम्सैन्य (१.१)
इतीन्द्रशत्रुःइति (अव्ययः)–इन्द्र–शत्रु (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
त तस्त मा दायत दास मे ने
ह रीन्द्र मि न्द्रोपम मिन्द्र वी र्यः
अ स्मिन्हृ ते सर्वमि दंहृ तं स्या
त्स राघ वं सैन्यमि तीन्द्र श त्रुः