६.५५.६८

स कुम्भकर्णौ हृतकर्णनासो; विदारितस्तेन विमर्दितश्च ।
रोषाभिभूतः क्षतजार्द्रगात्रः; सुग्रीवमाविध्य पिपेष भूमौ ॥

अन्वयः

तेन by him (Sugriva), रदैः teeth, नखैश्च with nails, विदारितः splitting, हृतकर्णनासः deprived of ears and nose, सःकुम्भकर्णः Kumbhakarna, रोषाभिघातः highly furious, क्षतजार्द्रगात्रः limbs bespattered, सुग्रीवम् Sugriva, भूमौ ground, आविध्य against, पिपेष pounded.

M N Dutt

Kumbhakarņa losing his ears and nose and having his sides split with nails and teeth grew angry, and becoming all covered over with blood, threw Sugrīva to the ground and pressed him.

Summary

Deprived of ears and nose by Sugriva, splitting with nails and teeth, Kumbhakarna was highly furious and pinning down Sugriva pounded him against the ground, limbs bespattered.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
कुम्भकर्णोकुम्भकर्ण (१.१)
हृतकर्णनासोहृत (√हृ + क्त)–कर्ण–नासा (१.१)
विदारितस्तेनविदारित (√वि-दारय् + क्त, १.१)–तद् (३.१)
विमर्दितश्चविमर्दित (√वि-मर्दय् + क्त, १.१)–च (अव्ययः)
रोषाभिभूतःरोष–अभिभूत (√अभि-भू + क्त, १.१)
क्षतजार्द्रगात्रःक्षतज–आर्द्र–गात्र (१.१)
सुग्रीवम्सुग्रीव (२.१)
आविध्यआविध्य (√आ-व्यध् + ल्यप्)
पिपेषपिपेष (√पिष् लिट् प्र.पु. एक.)
भूमौभूमि (७.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१०११
कुम्भ र्णौहृर्ण ना सो
वि दारि स्तेविर्दिश्च
रो षाभि भू तःक्ष जार्द्र गा त्रः
सु ग्री मा विध्यपि पे भू मौ