ततः स पुर्याः सहसा महात्मा; निष्क्रम्य तद्वानरसैन्यमुग्रम् ।
बभक्ष रक्षो युधि कुम्भकर्णः; प्रजा युगान्ताग्निरिव प्रदीप्तः ॥
ततः स पुर्याः सहसा महात्मा; निष्क्रम्य तद्वानरसैन्यमुग्रम् ।
बभक्ष रक्षो युधि कुम्भकर्णः; प्रजा युगान्ताग्निरिव प्रदीप्तः ॥
अन्वयः
ततः thereafter, महौजाः possessed with great splendour, सहसा forcibly, नगर्याः at the city, निष्क्रम्य stopped, उग्रम् in front, महार्णवाभ्रस्तनितम् resembling great ocean and cloud, समुद्यतम् collected together, पादपशैलहस्तम् taking trees and rocks, तत् वानरसैन्यम् the Vanara army, ददर्श saw.M N Dutt
Then that mighty-minded one, the Raksasa Kumbhakarņa, issuing out of the city began to devour the terrific host of monkeys, as do the mighty fire eat up people at the end of a Yuga.Summary
Thereafter, Ravana possessed with great splendour stopped at the city and saw the army of Vanaras collected together looking like an ocean of clouds wielding trees and rocks.पदच्छेदः
| ततः | ततस् (अव्ययः) |
| स | तद् (१.१) |
| पुर्याः | पुरी (५.१) |
| सहसा | सहस् (३.१) |
| महात्मा | महात्मन् (१.१) |
| निष्क्रम्य | निष्क्रम्य (√निः-क्रम् + ल्यप्) |
| तद् | तद् (२.१) |
| वानरसैन्यम् | वानर–सैन्य (२.१) |
| उग्रम् | उग्र (२.१) |
| बभक्ष | बभक्ष (√भक्ष् लिट् प्र.पु. एक.) |
| रक्षो | रक्षस् (१.१) |
| युधि | युध् (७.१) |
| कुम्भकर्णः | कुम्भकर्ण (१.१) |
| प्रजा | प्रजा (२.३) |
| युगान्ताग्निर् | युगान्त–अग्नि (१.१) |
| इव | इव (अव्ययः) |
| प्रदीप्तः | प्रदीप्त (√प्र-दीप् + क्त, १.१) |
छन्दः
उपजातिः [११]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | तः | स | पु | र्याः | स | ह | सा | म | हा | त्मा |
| नि | ष्क्र | म्य | त | द्वा | न | र | सै | न्य | मु | ग्रम् |
| ब | भ | क्ष | र | क्षो | यु | धि | कु | म्भ | क | र्णः |
| प्र | जा | यु | गा | न्ता | ग्नि | रि | व | प्र | दी | प्तः |