६.५५.८१

स निरायुधमात्मानं यदा मेने महाबलः ।
मुष्टिभ्यां चारणाभ्यां च चकार कदनं महत् ॥

अन्वयः

सर्वाणि all, आयुधानि weapons, भूतले on ground, विप्राकीर्यन्त scattered, महाबलः mighty, सः he, यदा in that, आत्मानम् himself, निरायुधम् deprived of weapons, मेने thought, मुष्टिभ्यां च with fists, चरणाभ्यां च and feet, महत् great, कदनम् senses, चकार created havoc.

Summary

All his weapons scattered on the ground, the mighty Kumbhakarna deprived of weapons thought for himself and created havoc with his feet and fists.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
निरायुधम्निरायुध (२.१)
आत्मानंआत्मन् (२.१)
यदायदा (अव्ययः)
मेनेमेने (√मन् लिट् प्र.पु. एक.)
महाबलःमहत्–बल (१.१)
मुष्टिभ्यांमुष्टि (३.२)
(अव्ययः)
चकारचकार (√कृ लिट् प्र.पु. एक.)
कदनंकदन (२.१)
महत्महत् (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

नि रायु मा त्मा नं
दा मे ने हा लः
मु ष्टि भ्यां चा णा भ्यां
का नं हत्