६.५८.५१

स संप्राप्य चिरात्संज्ञामृषभो वानरर्षभः ।
क्रुद्धो विस्फुरमाणौष्ठो महापार्श्वमुदैक्षत ॥

अन्वयः

वानरेश्वरा Vanara chief, सःऋषभः that Rshaba, चिरात् after long time संज्ञाम् consciousness, प्राप्य regained, क्रुद्धः angered, विस्फुरमाणौष्ठः lips quivering, महापार्श्वम् to Mahaparsva, उदैक्षत ran.

M N Dutt

And regaining his senses after a long while, Risabha-lord of monkeys-inflamed with wrath pouting out his upper lip, gazed at Mahāpārsva.* *Otherwise, called Matta.

Summary

Regaining consciousness after a long time the monkey chief, Rshaba, was angry, his lips quivering as he was, ran to Mahaparsva.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
सम्प्राप्यसम्प्राप्य (√सम्प्र-आप् + ल्यप्)
चिरात्चिरात् (अव्ययः)
संज्ञाम्संज्ञा (२.१)
ऋषभोऋषभ (१.१)
वानरर्षभःवानर–ऋषभ (१.१)
क्रुद्धोक्रुद्ध (√क्रुध् + क्त, १.१)
विस्फुरमाणौष्ठोविस्फुरमाण (√वि-स्फुर् + शानच्)–ओष्ठ (१.१)
महापार्श्वम्महापार्श्व (२.१)
उदैक्षतउदैक्षत (√उत्-ईक्ष् लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

सं प्राप्यचि रा त्सं ज्ञा
मृ भो वार्ष भः
क्रु द्धो विस्फु मा णौ ष्ठो
हा पार्श्वमु दैक्ष