न वाक्यमात्रेण भवान्प्रधानो; न कत्थनात्सत्पुरुषा भवन्ति ।
मयि स्थिते धन्विनि बाणपाणौ; विदर्शयस्वात्मबलं दुरात्मन् ॥
न वाक्यमात्रेण भवान्प्रधानो; न कत्थनात्सत्पुरुषा भवन्ति ।
मयि स्थिते धन्विनि बाणपाणौ; विदर्शयस्वात्मबलं दुरात्मन् ॥
अन्वयः
दुरात्मन् evil minded, भवान् you are, वाक्यमात्रेण by mere statement, प्रधानः chief, न not, कत्थनात् speech, सत्पुरुषाः good people, न भवन्ति not do, धन्विनि bow, बाणपाणौ armed with a bow, स्थिते stand, मयि my, आत्मबलम् your strength, निदर्शयस्य prove.M N Dutt
You can not attain pre-eminence solely by virtue of your speech. One cannot be a worthy person simply by say. O wicked-minded one, do you display your strength on me equipped with the bow and holding arrows in my hands.Summary
"You are evil minded. By mere statement you people can't become good chiefs. I stand armed with a bow and arrow. Prove your strength."पदच्छेदः
| न | न (अव्ययः) |
| वाक्यमात्रेण | वाक्य–मात्र (३.१) |
| भवान् | भवत् (१.१) |
| प्रधानो | प्रधान (१.१) |
| न | न (अव्ययः) |
| कत्थनात् | कत्थन (५.१) |
| सत्पुरुषा | सत्–पुरुष (१.३) |
| भवन्ति | भवन्ति (√भू लट् प्र.पु. बहु.) |
| मयि | मद् (७.१) |
| स्थिते | स्थित (√स्था + क्त, ७.१) |
| धन्विनि | धन्विन् (७.१) |
| बाणपाणौ | बाण–पाणि (७.१) |
| विदर्शयस्वात्मबलं | विदर्शयस्व (√वि-दर्शय् लोट् म.पु. )–आत्मन्–बल (२.१) |
| दुरात्मन् | दुरात्मन् (८.१) |
छन्दः
उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| न | वा | क्य | मा | त्रे | ण | भ | वा | न्प्र | धा | नो |
| न | क | त्थ | ना | त्स | त्पु | रु | षा | भ | व | न्ति |
| म | यि | स्थि | ते | ध | न्वि | नि | बा | ण | पा | णौ |
| वि | द | र्श | य | स्वा | त्म | ब | लं | दु | रा | त्मन् |
| ज | त | ज | ग | ग | ||||||