अन्वयः

ततः thereafter, सः he, तदा then, वानरसैन्यम् Vanara army, लक्ष्मणेनसह accompanied by Lakshmana, रामं च and Rama, सङ्ख्ये from the battle, एवम् in that way, विषादयित्वा withdrew, यातुधानैः moved to abode, संस्तूयमानः while being praised, दशग्रीवभुजाभिगुप्ताम् protected by Ravana's arms, पुरीम् city, सहसा at once, विवेश entered, हृष्टितः happily, सर्वम् all, पित्रे to father, अभ्वुवाद related.

M N Dutt

Having thus worsted in battle that monkey army and Rāma along with Lakşmaņa, he-speedily entered the city ruled by the hand of the Ten-necked one. And extolled by the Yatudhānas, he, filled with delight, related everything to his sire.

Summary

Thereafter Vanara army withdrew from the battle along with Rama and Lakshmana. Indrajith for his part moved to the abode protected by Ravana's arms, while being praised. He at once entered the city happily and related everything to the father.॥ इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेत्रिसप्ततितमस्सर्गः ॥This is the Seventy third sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by Sage Valmiki.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
तत्	तद् (२.१)
तदा	तदा (अव्ययः)
वानरराजसैन्यं	वानर–राजन्–सैन्य (२.१)
रामं	राम (२.१)
च	च (अव्ययः)
संख्ये	संख्य (७.१)
सह	सह (अव्ययः)
लक्ष्मणेन	लक्ष्मण (३.१)
विषादयित्वा	विषादयित्वा (√वि-सादय् + ल्यप्)
सहसा	सहस् (३.१)
विवेश	विवेश (√विश् लिट् प्र.पु. एक.)
पुरीं	पुरी (२.१)
दशग्रीवभुजाभिगुप्ताम्	दशग्रीव–भुज–अभिगुप्त (√अभि-गुप् + क्त, २.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
स	त	त्त	दा	वा	न	र	रा	ज	सै	न्यं
रा	मं	च	सं	ख्ये	स	ह	ल	क्ष्म	णे	न
वि	षा	द	यि	त्वा	स	ह	सा	वि	वे	श
पु	रीं	द	श	ग्री	व	भु	जा	भि	गु	प्ताम्