अन्वयः

स: he, तरसा speed, वृक्षखण्डान् clusters of trees, शैलान् mountains, शिलाः rocks, प्राकृतवानरांश्च common monkeys, जहार attracted, बाहूरुवेगोद्धतसम्प्रणुन्नाः by the speed of his arms and thighs, ते they, क्षीणवेगाः speed reduced, सलिले rocks, निपेतुः fell.

M N Dutt

With the vehemence of his rush, he carried away in his wake whole tracts of trees, and rocks, and crags, and inferior monkeys;* and after having been carried away some distance by the vehemence of his arms and thighs, they, at length losing their velocity, fell into the waters (of the Ocean.) *Residing in the Trikuta mountain.

Summary

By the speed of his arms and thighs clusters of branches of trees, mountains, rocks, and common monkeys were attracted, and with reduction of speed along the way the rocks fell.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
वृक्षषण्डांस्तरसा	वृक्ष–षण्ड (२.३)–तरस् (३.१)
जहार	जहार (√हृ लिट् प्र.पु. एक.)
शैलाञ्	शैल (२.३)
शिलाः	शिला (२.३)
प्राकृतवानरांश्च	प्राकृत–वानर (२.३)–च (अव्ययः)
बाहूरुवेगोद्धतसम्प्रणुन्नास्	बाहु–ऊरु–वेग–उद्धत (√उत्-हन् + क्त)–सम्प्रणुन्न (√सम्प्र-नुद् + क्त, १.३)
ते	तद् (१.३)
क्षीणवेगाः	क्षीण (√क्षि + क्त)–वेग (१.३)
सलिले	सलिल (७.१)
निपेतुः	निपेतुः (√नि-पत् लिट् प्र.पु. बहु.)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
स	वृ	क्ष	ष	ण्डां	स्त	र	सा	ज	हा	र
शै	ला	ञ्शि	लाः	प्रा	कृ	त	वा	न	रां	श्च
बा	हू	रु	वे	गो	द्ध	त	सं	प्र	णु	न्ना
स्ते	क्षी	ण	वे	गाः	स	लि	ले	नि	पे	तुः