६.६६.१

निर्गतं मकराक्षं ते दृष्ट्वा वानरपुंगवाः ।
आप्लुत्य सहसा सर्वे योद्धुकामा व्यवस्थिताः ॥

अन्वयः

सर्वे all, ते those, वानरपुङ्गवाःVanara chiefs, निर्गतम् returning, मकराक्षम् Maka raksha, दृष्टवा seeing, आप्लुत्य jumped, योद्धुकामाः enthusiastic to fight, अवस्थिताःstood ready

M N Dutt

Beholding Makarākṣa out for battle, those foremost monkeys leaping on a sudden, addressed themselves for fight.

Summary

On seeing Maka raksha all the Vanara chiefs returned, jumped, and stood ready enthusiastically to fight.

पदच्छेदः

निर्गतंनिर्गत (√निः-गम् + क्त, २.१)
मकराक्षंमकराक्ष (२.१)
तेतद् (१.३)
दृष्ट्वादृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
वानरपुंगवाःवानर–पुंगव (१.३)
आप्लुत्यआप्लुत्य (√आ-प्लु + ल्यप्)
सहसासहस् (३.१)
सर्वेसर्व (१.३)
योद्धुकामायोद्धु–काम (१.३)
व्यवस्थिताःव्यवस्थित (√व्यव-स्था + क्त, १.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

निर्ग तं रा क्षं ते
दृ ष्ट्वा वा पुं वाः
प्लुत्य सा र्वे
योद्धु का माव्यस्थि ताः