अन्वयः

सः he, इन्द्रजितः Indrajith, रथे chariot, हतानन्दाम् cheerless, एकवेणीधराम् with one braid, दीनाम् piteous, उपवासकृशाननाम् emaciated with fasting, परिक्लिष्टैकवसनाम् wearing only one cloth, अमृजाम् with no desire to live, रजोमलाभ्याम् covered with dust and mud, आलिप्तै: without any anointment, सर्वगात्रैः all over body, वरस्त्रियम् dear, राघवप्रियाम् wife of Raghava, सीताम् Sita, ददर्श saw

M N Dutt

Rāghava's beloved spouse wore a piece of soiled cloth, and though highly beautiful, the grace of her person was greatly spoiled with dirt.

Summary

Hanuman beheld in the chariot of Indrajith, cheerless Sita with one braid, with no desire to live, emaciated by fasting, wearing a single cloth, body not anointed, covered with dust and dirt all over the body, who was dear to Raghava.

पदच्छेदः

परिक्लिष्टैकवसनाम्	परिक्लिष्ट (√परि-क्लिश् + क्त)–एक–वसन (२.१)
अमृजां	अमृज (२.१)
राघवप्रियाम्	राघव–प्रिय (२.१)
रजोमलाभ्याम्	रजस्–मल (३.२)
आलिप्तैः	आलिप्त (√आ-लिप् + क्त, ३.३)
सर्वगात्रैर्	सर्व–गात्र (३.३)
वरस्त्रियम्	वर–स्त्री (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
प	रि	क्लि	ष्टै	क	व	स	ना
म	मृ	जां	रा	घ	व	प्रि	याम्
र	जो	म	ला	भ्या	मा	लि	प्तैः
स	र्व	गा	त्रै	र्व	र	स्त्रि	यम्