अन्वयः

अथ and then, सुदुःखितः very worried, लक्ष्मणः Lakshmana, अस्वस्थम् not well, तंरामम् him, Rama, बाहुभ्याम् arms, परिष्वज्य holding, हेत्वर्थसंयुतम् meaningful, वाक्यम् words, उवाचspoken

M N Dutt

Thereat Laksmana, over-come with sorrow, embracing Rāma, spoke to his words fraught with reason and import, “Profitless* virtue is incapable, O noble one, of delivering from calamities you, who have subdued your senses, and who ever abidst in the good path. * 'Profitless, although apparently an epither of virtue, is really the predicate of the sentence. 'Virtue, incapable of delivering you is profitless.

Summary

Then, Lakshmana who was very worried held the arms of Rama who was unwell and spoke these meaningful words.

पदच्छेदः

तं	तद् (२.१)
लक्ष्मणो	लक्ष्मण (१.१)
ऽथ	अथ (अव्ययः)
बाहुभ्यां	बाहु (३.२)
परिष्वज्य	परिष्वज्य (√परि-स्वज् + ल्यप्)
सुदुःखितः	सु (अव्ययः)–दुःखित (१.१)
उवाच	उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
रामम्	राम (२.१)
अस्वस्थं	अस्वस्थ (२.१)
वाक्यं	वाक्य (२.१)
हेत्वर्थसंहितम्	हेतु–अर्थ–संहित (√सम्-धा + क्त, २.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
तं	ल	क्ष्म	णो	ऽथ	बा	हु	भ्यां
प	रि	ष्व	ज्य	सु	दुः	खि	तः
उ	वा	च	रा	म	म	स्व	स्थं
वा	क्यं	हे	त्व	र्थ	सं	हि	तम्