शुभे वर्त्मनि तिष्ठन्तं त्वामार्यविजितेन्द्रियम् ।
अनर्थेभ्यो न शक्नोति त्रातुं धर्मो निरर्थकः ॥
शुभे वर्त्मनि तिष्ठन्तं त्वामार्यविजितेन्द्रियम् ।
अनर्थेभ्यो न शक्नोति त्रातुं धर्मो निरर्थकः ॥
अन्वयः
आर्य noble, शुभे virtuous, वर्त्मनि path, तिष्ठन्तम् sticking to, विजितेन्द्रियम् won the senses, त्वाम् you, धर्मःrighteous, अनर्थेभ्यः not able to protect, त्रातुम् danger, न शक्नोति not possible, निरर्थकःis uselessM N Dutt
Thereat Laksmana, over-come with sorrow, embracing Rāma, spoke to his words fraught with reason and import, “Profitless* virtue is incapable, O noble one, of delivering from calamities you, who have subdued your senses, and who ever abidst in the good path. * 'Profitless, although apparently an epither of virtue, is really the predicate of the sentence. 'Virtue, incapable of delivering you is profitless.Summary
"O Noble Rama! If You, who have gained over senses and sticking to a virtuous path are not protected, from this calamity by righteousness, then righteousness is useless."पदच्छेदः
| शुभे | शुभ (७.१) |
| वर्त्मनि | वर्त्मन् (७.१) |
| तिष्ठन्तं | तिष्ठत् (√स्था + शतृ, २.१) |
| त्वाम् | त्वद् (२.१) |
| आर्यविजितेन्द्रियम् | आर्य–विजित (√वि-जि + क्त)–इन्द्रिय (२.१) |
| अनर्थेभ्यो | अनर्थ (५.३) |
| न | न (अव्ययः) |
| शक्नोति | शक्नोति (√शक् लट् प्र.पु. एक.) |
| त्रातुं | त्रातुम् (√त्रा + तुमुन्) |
| धर्मो | धर्म (१.१) |
| निरर्थकः | निरर्थक (१.१) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| शु | भे | व | र्त्म | नि | ति | ष्ठ | न्तं |
| त्वा | मा | र्य | वि | जि | ते | न्द्रि | यम् |
| अ | न | र्थे | भ्यो | न | श | क्नो | ति |
| त्रा | तुं | ध | र्मो | नि | र | र्थ | कः |