अन्वयः

लक्ष्मणः Lakshmana, विभीषणमुखम् Vibheeshana's face, सुग्रीवम् Sugriva, तान् those, वानरांश्च Vanaras also, दृष्टवा seeing, बाष्पपरिप्लुतः bathed in tears, मन्दार्थम् dull tone, इदम् thus, उवाच spoke

M N Dutt

Thereat, gazing at Vibhisana's countenance as well as all those monkeys, Laksmana, with his eyes flooded with tears, said these words pregnant with dire import.

Summary

Lakshmana looking at Sugriva's face and also at the Vanaras, his eyes bathed in tears spoke in a dull tone.

पदच्छेदः

विभीषणमुखं	विभीषण–मुख (२.१)
दृष्ट्वा	दृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
सुग्रीवं	सुग्रीव (२.१)
तांश्च	तद् (२.३)–च (अव्ययः)
वानरान्	वानर (२.३)
उवाच	उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
लक्ष्मणो	लक्ष्मण (१.१)
वाक्यम्	वाक्य (२.१)
इदं	इदम् (२.१)
बाष्पपरिप्लुतः	बाष्प–परिप्लुत (√परि-प्लु + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
वि	भी	ष	ण	मु	खं	दृ	ष्ट्वा
सु	ग्री	वं	तां	श्च	वा	न	रान्
उ	वा	च	ल	क्ष्म	णो	वा	क्य
मि	दं	बा	ष्प	प	रि	प्लु	तः