६.७२.१३

निकुम्भिलामसंप्राप्तमहुताग्निं च यो रिपुः ।
त्वामाततायिनं हन्यादिन्द्रशत्रो स ते वधः ।
इत्येवं विहितो राजन्वधस्तस्यैव धीमतः ॥

अन्वयः

महाबाहो mightyarmed, इन्द्रशत्रो enemy of Indra, यः he who, रिपुः enemy, निकुम्भिलाम् Nikumbhilam, असम्प्राप्तम् not reached, आहुताग्निं च propitiated your fire, आततायिनम् cause of your death, त्वाम् you, हन्यात् killed, सः he, ते to you, वधः kill, सर्वलोकेश्वरेण Lord of all worlds, धीमतः wise, तस्य his, इत्येवम् in this way, वरः boon, दत्तःgiven, एषः that way, वधः, विहितः ordained

M N Dutt

When not reaching Nikumbhilā, and not having finished your offerings to fire, you, equipped with arms, are slain by a foe, O enemy of Indra, that is your death. Thus, O mightyarmed one, did the lord of all creatures confer a boon (on Indrajit), and, o king, thus was the death of this intelligent one ordained.

Summary

"O mighty armed Rama! that enemy of yours, while you have not reached Nikumbhilam and not propitiated fire sacrifice, can cause your death. Such a boon was granted to him, the enemy of Indra by the Lord of all worlds."

पदच्छेदः

निकुम्भिलाम्निकुम्भिल (२.१)
असंप्राप्तम्असंप्राप्त (२.१)
अहुताग्निंअहुत–अग्नि (२.१)
चच (अव्ययः)
योयद् (१.१)
रिपुःरिपु (१.१)
त्वाम्त्वद् (२.१)
आततायिनंआततायिन् (२.१)
हन्याद्हन्यात् (√हन् विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
इन्द्रशत्रोइन्द्र–शत्रु (८.१)
सतद् (१.१)
तेत्वद् (६.१)
वधःवध (१.१)
इत्येवंइति (अव्ययः)–एवम् (अव्ययः)
विहितोविहित (√वि-धा + क्त, १.१)
राजन्राजन् (८.१)
वधस्तस्यैववध (१.१)–तद् (६.१)–एव (अव्ययः)
धीमतःधीमत् (६.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
नि कुम्भि लाम सं प्राप्तमहु ता ग्निं
च योरि पुः त्वा मात तायि नं ह न्या
दिन्द्र श त्रोस तेव धः इ त्ये वंवि
हि तो रा जन्व ध स्त स्यैव धीम तः