६.७४.२६

धर्षयित्वा तु काकुत्स्थौ न शक्यं जीवितुं त्वया ।
युध्यस्व नरदेवेन लक्ष्मणेन रणे सह ।
हतस्त्वं देवता कार्यं करिष्यसि यमक्षये ॥

अन्वयः

काकुत्स्थम् Kakuthsa, धर्षयित्वा clashing, त्वया by you, जीवितुम् life, न शक्यम् not possible, रणए in combat, नरदेवेन god of retribution, लक्ष्मणेनसहस with Lakshmana, युध्यस्व waging war, त्वम् you, हतः killed, यमक्षये abode of yama, देवताकार्यम् tasks of Devatas, करिष्यसि will be doing

M N Dutt

Having smitten the Kākutstha, you cannot live. Fight with that man-god, Laksmana, in encounter. Being slain, you shall serve the deities in the abode of Yama.

Summary

"Clashing with Lakshmana of Kakuthsa clan is not possible for you. By waging war with Lakshmana, you will be killed and reaching the abode of the Lord of death. You will be doing tasks of deities of Devatas."

पदच्छेदः

धर्षयित्वाधर्षयित्वा (√धर्षय् + क्त्वा)
तुतु (अव्ययः)
काकुत्स्थौकाकुत्स्थ (२.२)
नन (अव्ययः)
शक्यंशक्य (१.१)
जीवितुंजीवितुम् (√जीव् + तुमुन्)
त्वयात्वद् (३.१)
युध्यस्वयुध्यस्व (√युध् लोट् म.पु. )
नरदेवेननरदेव (३.१)
लक्ष्मणेनलक्ष्मण (३.१)
रणेरण (७.१)
सहसह (अव्ययः)
हतस्त्वंहत (√हन् + क्त, १.१)–त्वद् (१.१)
देवताकार्यंदेवता–कार्य (२.१)
करिष्यसिकरिष्यसि (√कृ लृट् म.पु. )
यमक्षयेयम–क्षय (७.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
धर्ष यि त्वातु का कु त्स्थौन श क्यं जी
वि तुंत्व या यु ध्यस्वनर दे वेन
लक्ष्म णेनर णेसहह त स्त्वं दे
व ता का र्यंक रिष्यसिय मक्ष ये