अन्वयः
हनुमत्पृष्ठम् on the back of Hanuman, आरूढम् mounted, उदयस्थरविप्रभम् like the sun on eastern mountain, सविभीषणम् that Vibheeshana, एनंसौमित्रिम् Saumithri, तान् his, वानरशार्दूलान् च tiger among Vanaras, समारब्धः mounted, उवाच spoke, मे my, पराक्रमम् valour, पश्यध्वम् saw
Summary
Lakshmana was like the Sun on the eastern mountain mounted on the back of Hanuman, the tiger among Vanaras. He saw Vibheeshana and spoke.
पदच्छेदः
| उवाचैनं | उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)–एनद् (२.१) |
| समारब्धः | समारब्ध (√समा-रभ् + क्त, १.१) |
| सौमित्रिं | सौमित्रि (२.१) |
| सविभीषणम् | स (अव्ययः)–विभीषण (२.१) |
| तांश्च | तद् (२.३)–च (अव्ययः) |
| वानरशार्दूलान् | वानर–शार्दूल (२.३) |
| पश्यध्वं | पश्यध्वम् (√पश् लोट् म.पु. द्वि.) |
| मे | मद् (६.१) |
| पराक्रमम् | पराक्रम (२.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| उ | वा | चै | नं | स | मा | र | ब्धः |
| सौ | मि | त्रिं | स | वि | भी | ष | णम् |
| तां | श्च | वा | न | र | शा | र्दू | ला |
| न्प | श्य | ध्वं | मे | प | रा | क्र | मम् |