६.७८.६

अभेद्यकचनं मत्वा लक्ष्मणं रावणात्मजः ।
ललाटे लक्ष्मणं बाणैः सुपुङ्खैस्त्रिभिरिन्द्रजित् ।
अविध्यत्परमक्रुद्धः शीघ्रमस्त्रं प्रदर्शयन् ॥

अन्वयः

रावणात्मजः Ravana's son, इन्द्रजित् Indrajith, लक्ष्मणम् Lakshmana, अभेद्यकवचम् not possible to break, मत्वा knowing, परमक्रुद्धःenraged, अस्त्रम् weapon, शीघ्रम् quickly, प्रदर्शयन् showing, लक्ष्मणम् Lakshmana, सुपुङ्खैः plumes, त्रिभिःमाणैःthree arrows with gems, ललाटे on the forehead, अविध्यत् struck

M N Dutt

Thereat considering Lakşmaņa as clad in an impenetrable armour, Ravana's son-Indrajitgrowing furiously enraged, displaying his lighthanedness in arms, pierced Lakşmaņa in the temples with three well-knobbed shafts. And with those arrows lodged in his temples, Raghu's son, delighting in battle, appeared beautiful in the field like a mountain furnished with three summits.

Summary

Ravana's son, knowing that it is not possible to break the shield of Lakshmana, quickly showed his weapon with three arrows with plumes and gems and struck him on the forehead.

पदच्छेदः

अभेद्यकवचंअभेद्य–कवच (२.१)
मत्वामत्वा (√मन् + क्त्वा)
लक्ष्मणंलक्ष्मण (२.१)
रावणात्मजःरावण–आत्मज (१.१)
ललाटेललाट (७.१)
लक्ष्मणंलक्ष्मण (२.१)
बाणैःबाण (३.३)
सुपुङ्खैस्त्रिभिर्सु (अव्ययः)–पुङ्ख (३.३)–त्रि (३.३)
इन्द्रजित्इन्द्रजित् (१.१)
अविध्यत्अविध्यत् (√व्यध् लङ् प्र.पु. एक.)
परमक्रुद्धःपरम–क्रुद्ध (√क्रुध् + क्त, १.१)
शीघ्रम्शीघ्रम् (अव्ययः)
अस्त्रंअस्त्र (२.१)
प्रदर्शयन्प्रदर्शयत् (√प्र-दर्शय् + शतृ, १.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
अ भेद्यकच नं म त्वा लक्ष्म णं रा
व णात्म जःल ला टे लक्ष्म णं बा णैः
सु पु ङ्खैस्त्रिभि रिन्द्र जित्अ वि ध्यत्प
र म क्रु द्धः शीघ्र म स्त्रंप्र दर्श यन्