६.८०.३०

प्रत्यवेक्ष्य तु ताम्राक्षः सुघोरो घोरदर्शनान् ।
दीनो दीनस्वरान्सर्वांस्तानुवाच निशाचरान् ॥

अन्वयः

ताम्राक्षः redeyed, सुघोरः very dreadful, घोरदर्शनः frightening looks, दीनः despearte, दीनस्वरान् in low voice, तान् he, सर्वान् all, निशाचरान् Rakshasas, प्रत्यवेक्ष्य looking at, उवाच spoke

M N Dutt

And eyeing round, that copper-eyed and dreadful one of a terrific aspect, distressed, in a piteous voice addressed all the night-rangers, saying.

Summary

Redeyed Ravana, looking dreadful with a frightening face, desperate, spoke in a low voice to all Rakshasas as follows.

पदच्छेदः

प्रत्यवेक्ष्यप्रत्यवेक्ष्य (√प्रत्यव-ईक्ष् + ल्यप्)
तुतु (अव्ययः)
ताम्राक्षःताम्र–अक्ष (१.१)
सुघोरोसु (अव्ययः)–घोर (१.१)
घोरदर्शनान्घोर–दर्शन (२.३)
दीनोदीन (१.१)
दीनस्वरान्दीन–स्वर (२.३)
सर्वांस्तान्सर्व (२.३)–तद् (२.३)
उवाचउवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
निशाचरान्निशाचर (२.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

प्रत्य वेक्ष्यतु ता म्रा क्षः
सु घो रो घोर्श नान्
दी नो दीस्व रा न्स र्वां
स्तानु वानि शा रान्