६.८०.४५

हनूमतो हि तद्वाक्यं न कृतं क्षुद्रया मया ।
यद्यहं तस्य पृष्ठेन तदायासमनिन्दिता ।
नाद्यैवमनुशोचेयं भर्तुरङ्कगता सती ॥

अन्वयः

क्षुद्रया foolish woman, मयाI am, हनूमतः Hanuman, तत् then, वाक्यम् words, न कृतम् not did, तदा then, अहम् I, अनिर्जिता mounted, तस्य on his, पृष्ठेन back, अयासंयदि no doubt, भर्तुः husband, अङ्कगतासती on the lap of husband, अद्य now, एवम् in this way, न अनुशोचेयम् not thought over

M N Dutt

Fool that I am I did not then act agreeably to Hanumān's words. If I had gone away seated on his back, without waiting for the victory (of my lord). I devoted to him placed on his lap, should not have come by this repentance.

Summary

'I am a foolish woman. I did not follow Hanuman's advice and had I left mounted on his back, no doubt I would be on my husband 's lap. I did not think in this way'.

पदच्छेदः

हनूमतोहनुमन्त् (६.१)
हिहि (अव्ययः)
तद्वाक्यंतद् (१.१)–वाक्य (१.१)
नन (अव्ययः)
कृतंकृत (√कृ + क्त, १.१)
क्षुद्रयाक्षुद्र (३.१)
मयामद् (३.१)
यद्यहंयदि (अव्ययः)–मद् (१.१)
तस्यतद् (६.१)
पृष्ठेनपृष्ठ (३.१)
तदायासम्तदा (अव्ययः)–अयासम् (√या उ.पु. )
अनिन्दिताअनिन्दित (१.१)
नाद्यैवम्न (अव्ययः)–अद्य (अव्ययः)–एवम् (अव्ययः)
अनुशोचेयंअनुशोचेयम् (√अनु-शुच् विधिलिङ् उ.पु. )
भर्तुर्भर्तृ (६.१)
अङ्कगताअङ्क–गत (√गम् + क्त, १.१)
सतीसत् (√अस् + शतृ, १.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
ह नूम तोहि त द्वा क्यंनकृ तंक्षु
द्र याम या यद्य हं तस्य पृ ष्ठेन
त दा यासम निन्दि ता ना द्यैवम
नु शो चे यं भर्तु रङ्कग तास ती