अन्वयः

ततः thereafter, राक्षसपुङ्गवः foremost of Rakshasas, कृच्छ्रात् with great difficulty, संज्ञाम् regaining, समासाद्य awakening, कुम्भकर्णवधात् Kumbhakarna's killing, दीनः desperate, आकुलेन्द्रियः disturbed in mind, विललाप wailed.

M N Dutt

Then regaining his consciousness after a long while, that foremost of Räkşasas-the kingover-whelmed with grief for his son, and distressed, burst into lamentations, with his senses wildered, thus.

Summary

Thereafter the foremost of the Rakshasas regained consciousness with great difficulty and awakened to the situation of Kumbhakarna's destruction, wailed disturbed in mind.

पदच्छेदः

उपलभ्य	उपलभ्य (√उप-लभ् + ल्यप्)
चिरात्	चिरात् (अव्ययः)
संज्ञां	संज्ञा (२.१)
राजा	राजन् (१.१)
राक्षसपुंगवः	राक्षस–पुंगव (१.१)
पुत्रशोकार्दितो	पुत्र–शोक–अर्दित (√अर्दय् + क्त, १.१)
दीनो	दीन (१.१)
विललापाकुलेन्द्रियः	विललाप (√वि-लप् लिट् प्र.पु. एक.)–आकुल–इन्द्रिय (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
उ	प	ल	भ्य	चि	रा	त्सं	ज्ञां
रा	जा	रा	क्ष	स	पुं	ग	वः
पु	त्र	शो	का	र्दि	तो	दी	नो
वि	ल	ला	पा	कु	ले	न्द्रि	यः