६.८८.३६

तदवस्थं समीपस्थो लक्ष्मणं प्रेक्ष्य राघवः ।
भ्रातृस्नेहान्महातेजा विषण्णहृदयोऽभवत् ॥

अन्वयः

महातेजाः most courageous, समीपस्थः nearby, राघवः Raghava, तदवस्थम् that situation, लक्ष्मणम् of Lakshmana, प्रेक्ष्य watching, भ्रातृस्नेहात् because of brotherly affection, विषण्णहृदयः felt despondent at heart, अभवत् became

M N Dutt

Rāghava, standing by seeing Lakşmaņa in that plight, had his heart overspread with sorrow.

Summary

Watching Lakshmana in that situation, most courageous Raghava, out of brotherly affection felt despondent at heart.

पदच्छेदः

तदवस्थंतद्–अवस्था (२.१)
समीपस्थोसमीप–स्थ (१.१)
लक्ष्मणंलक्ष्मण (२.१)
प्रेक्ष्यप्रेक्ष्य (√प्र-ईक्ष् + ल्यप्)
राघवःराघव (१.१)
भ्रातृस्नेहान्महातेजाभ्रातृ–स्नेह (५.१)–महत्–तेजस् (१.१)
विषण्णहृदयोविषण्ण (√वि-सद् + क्त)–हृदय (१.१)
ऽभवत्अभवत् (√भू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

स्थं मी स्थो
क्ष्म णं प्रेक्ष्य रा वः
भ्रा तृ स्ने हान्म हा ते जा
विण्णहृ योऽभ वत्