६.८८.३८

न विषादस्य कालोऽयमिति संचिन्त्य राघवः ।
चक्रे सुतुमुलं युद्धं रावणस्य वधे धृतः ॥

अन्वयः

अयम् this, विषादस्य disconsolate, कालः time, नःnot, इति now, सञ्चिन्त्य realizing, लक्ष्मणम् Lakshmana, परिवीक्ष्य observing, राघवः Raghava, रावणस्य Ravana's, वधे destruction, धृतःdetermined, महता great, सर्वयत्नेन all efforts, सुतुमुलम् fierce struggle, युद्धम् battle, चक्रे started

M N Dutt

This is not the time to indulge in grief he, gazing at Lakşmaņa, entered into a terrific encounter resolved upon slaying Rāvaņa, laying under contribution his dearest energies.

Summary

Realizing that this is not the time to be disconsolate, observing Lakshmana's efforts, Raghava resolved to destroy Ravana and started a fierce struggle.

पदच्छेदः

(अव्ययः)
विषादस्यविषाद (६.१)
कालोकाल (१.१)
ऽयम्इदम् (१.१)
इतिइति (अव्ययः)
संचिन्त्यसंचिन्त्य (√सम्-चिन्तय् + ल्यप्)
राघवःराघव (१.१)
चक्रेचक्रे (√कृ लिट् प्र.पु. एक.)
सुतुमुलंसु (अव्ययः)–तुमुल (२.१)
युद्धंयुद्ध (२.१)
रावणस्यरावण (६.१)
वधेवध (७.१)
धृतःधृत (√धृ + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

वि षास्य का लोऽय
मिति सं चिन्त्य रा वः
क्रेसुतुमु लं यु द्धं
रास्य धेधृ तः