६.८८.४०

तामपि प्रहितां शक्तिं रावणेन बलीयसा ।
यत्नतस्ते हरिश्रेष्ठा न शेकुरवमर्दितुम् ।
अर्दिताश्चैव बाणौघैः क्षिप्रहस्तेन रक्षसा ॥

अन्वयः

रक्षसा Rakshasa, क्षिप्रहस्तेन released from his hand, बाणौघैः by the arrows, अर्दिताःचैव pained, ते they, हरिश्रेष्ठाः best of Vanaras, बलीयसा with great strength, रावणेन by Ravana, प्रहिताम् discharged, ताम् them, शक्तिम् javelin, यत्नतःअपि effort also, अवमर्दितुम् to pull out, न शेकुः not feasible

M N Dutt

In spite of all their efforts, the foremost monkeys failed to extract the dart which had been hurled by the powerful Rāvaņa.

Summary

It was not feasible for the best of Vanaras to pull out the javelin (from Lakshmana's body) discharged with great strength from Ravana's hand, despite great efforts.

पदच्छेदः

ताम्तद् (२.१)
अपिअपि (अव्ययः)
प्रहितांप्रहित (√प्र-हि + क्त, २.१)
शक्तिंशक्ति (२.१)
रावणेनरावण (३.१)
बलीयसाबलीयस् (३.१)
यत्नतस्तेयत्नतस् (अव्ययः)–तद् (१.३)
हरिश्रेष्ठाहरि–श्रेष्ठ (१.३)
नन (अव्ययः)
शेकुर्शेकुः (√शक् लिट् प्र.पु. बहु.)
अवमर्दितुम्अवमर्दितुम् (√अव-मृद् + तुमुन्)
अर्दिताश्चैवअर्दित (√अर्दय् + क्त, १.३)–च (अव्ययः)–एव (अव्ययः)
बाणौघैःबाण–ओघ (३.३)
क्षिप्रहस्तेनक्षिप्र–हस्त (३.१)
रक्षसारक्षस् (३.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
ताम पिप्रहि तां श क्तिं राव णेन
ब लीय सा यत्न त स्तेह रि श्रे ष्ठा
न शेकुरव मर्दि तुम् अर्दि ता श्चै
व बा णौ घैः क्षिप्र ह स्तेन रक्ष सा