६.८८.४४

पराक्रमस्य कालोऽयं संप्राप्तो मे चिरेप्सितः ।
पापात्मायं दशग्रीवो वध्यतां पापनिश्चयः ।
काङ्क्षितः स्तोककस्येव घर्मान्ते मेघदर्शनम् ॥

अन्वयः

वानरोत्तमाः O foremost of Vanaras, लक्ष्मणम् Lakshmana, परिवार्यैव surrounding, पापात्मा sinful, पापनिश्चयः of sinful resolve, अयंदशग्रीवः this ten headed, वध्यताम् will put an end, घर्माने rightfully, स्तोककस्य chataka bird, काङ्क्षितम् desire, मेघदर्शनिमव just as clouds appeared, मे for me, चिरेप्सितःfor a long time, अयम् this, पराक्रमस्यकालः time to exhibit valour, सम्प्राप्तः has come अस्मिन् मुहूर्ते in a short while now

M N Dutt

I shall slay this wicked minded Ten-necked one, who is resolved to pursue the course of unrighteousness. Even as on the expire of summer the Cătaka is eager for the sight of clouds, I had long been eager to obtain a sight of (Ravana).

Summary

"O foremost of Vanaras! Take care of Lakshmana by surrounding him. Just as clouds appeared before the chataka bird waiting for long, time has come to exhibit my valour which was awaited for long. Now I will destroy the ten headed Ravana of sinful resolve rightfully in a short while from now."

पदच्छेदः

पराक्रमस्यपराक्रम (६.१)
कालोकाल (१.१)
ऽयंइदम् (१.१)
सम्प्राप्तोसम्प्राप्त (√सम्प्र-आप् + क्त, १.१)
मेमद् (६.१)
चिरेप्सितःचिर–ईप्सित (१.१)
पापात्मायंपाप–आत्मन् (१.१)–इदम् (१.१)
दशग्रीवोदशग्रीव (१.१)
वध्यतांवध्यताम् (√वध् प्र.पु. एक.)
पापनिश्चयःपाप–निश्चय (१.१)
काङ्क्षतःकाङ्क्षत् (√काङ्क्ष् + शतृ, ६.१)
स्तोककस्येवस्तोकक (६.१)–इव (अव्ययः)
घर्मान्तेघर्म–अन्त (७.१)
मेघदर्शनम्मेघ–दर्शन (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
प राक्र मस्य का लो ऽयं सं प्रा प्तो मे
चि रेप्सि तः पा पा त्मा यंद श ग्री वो
वध्य तां पाप निश्च यः काङ्क्षि तः स्तो
क क स्येव घ र्मा न्ते मेघ दर्श नम्