अन्वयः
निहतम् wounded, भ्रातरम् brother, लक्ष्मणम् Lakshmana, रणपांसुषु in the battlefield, दृष्टवा seeing, परम् very, विषादम् sad, आपन्नः overtaken, आकुलेन्द्रियःlost control over senses, विललाप grieved
Summary
Seeing the wounded brother Lakshmana in the battlefield, the very sad Rama lost control over his senses and grieved.
पदच्छेदः
| न | न (अव्ययः) |
| हि | हि (अव्ययः) |
| युद्धेन | युद्ध (३.१) |
| मे | मद् (६.१) |
| कार्यं | कार्य (१.१) |
| नैव | न (अव्ययः)–एव (अव्ययः) |
| प्राणैर् | प्राण (३.३) |
| न | न (अव्ययः) |
| सीतया | सीता (३.१) |
| भ्रातरं | भ्रातृ (२.१) |
| निहतं | निहत (√नि-हन् + क्त, २.१) |
| दृष्ट्वा | दृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा) |
| लक्ष्मणं | लक्ष्मण (२.१) |
| रणपांसुषु | रण–पांसु (७.३) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| न | हि | यु | द्धे | न | मे | का | र्यं |
| नै | व | प्रा | णै | र्न | सी | त | या |
| भ्रा | त | रं | नि | ह | तं | दृ | ष्ट्वा |
| ल | क्ष्म | णं | र | ण | पां | सु | षु |