७.३१.२५

एष रश्मिसहस्रेण जगत्कृत्वेव काञ्चनम् ।
तीक्ष्णतापकरः सूर्यो नभसो मध्यमास्थितः ।
मामासीनं विदित्वेह चन्द्रायाति दिवाकरः ॥

पदच्छेदः

एषएतद् (१.१)
रश्मिसहस्रेणरश्मि–सहस्र (३.१)
जगत्जगन्त् (२.१)
कृत्वेवकृत्वा (√कृ + क्त्वा)–इव (अव्ययः)
काञ्चनम्काञ्चन (२.१)
तीक्ष्णतापकरःतीक्ष्ण–ताप–कर (१.१)
सूर्योसूर्य (१.१)
नभसोनभस् (६.१)
मध्यम्मध्य (२.१)
आस्थितःआस्थित (√आ-स्था + क्त, १.१)
माम्मद् (२.१)
आसीनंआसीन (√आस् + क्त, २.१)
विदित्वेहविदित्वा (√विद् + क्त्वा)–इह (अव्ययः)
चन्द्रायतिचन्द्रायति (√चन्द्राय् लट् प्र.पु. एक.)
दिवाकरःदिवाकर (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
एष रश्मिस ह स्रेणज ग त्कृ त्वे
व काञ्च नम् तीक्ष्ण तापक रः सू र्यो
नभ सो मध्य मास्थि तः मा मा सी नं
वि दि त्वेह च न्द्रा यातिदि वाक रः