७.६५.२२

हीनवर्णो नरश्रेष्ठ तप्यते सुमहत्तपः ।
भविष्या शूद्रयोन्यां हि तपश्चर्या कलौ युगे ॥

M N Dutt

O foremost of men, the degraded caste, the Śūdras, during your rege me, have engaged in austere penances. And in the Kali Yuga asceticism shall be established in the Sūdras.

पदच्छेदः

हीनवर्णोहीन (√हा + क्त)–वर्ण (१.१)
नरश्रेष्ठनर–श्रेष्ठ (८.१)
तप्यतेतप्यते (√तप् प्र.पु. एक.)
सुमहत्सु (अव्ययः)–महत् (१.१)
तपःतपस् (१.१)
भविष्याभविष्य (१.१)
शूद्रयोन्यांशूद्र–योनि (७.१)
हिहि (अव्ययः)
तपश्चर्यातपस्–चर्या (१.१)
कलौकलि (७.१)
युगेयुग (७.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

ही र्णो श्रेष्ठ
प्य तेसुत्त पः
वि ष्या शूद्र यो न्यांहि
श्च र्या लौयु गे