अन्वयः

तम् Rama, चिन्तयमानायाः while thinking of, हृदि in my heart, अयम् this, शोकः sadness, नदीनाम् by river waters, वेगेन by speed, महत् great, समुद्रसलिलमिव like seawaters, वर्धते is increasing.

M N Dutt

And fostered by thought on my part, this grief increases in my bosom, like the mighty waters of the ocean increased by the vehement discharge of rivers.

Summary

As I think of Rama, my heart swells with sorrow just as the ocean rises with rushing rivers.

पदच्छेदः

तं	तद् (२.१)
हि	हि (अव्ययः)
चिन्तयमानायाः	चिन्तयमान (√चिन्तय् + शानच्, ६.१)
शोको	शोक (१.१)
ऽयं	इदम् (१.१)
हृदि	हृद् (७.१)
वर्धते	वर्धते (√वृध् लट् प्र.पु. एक.)
अदीनाम्	अदीन (२.१)
इव	इव (अव्ययः)
वेगेन	वेग (३.१)
समुद्रसलिलं	समुद्र–सलिल (१.१)
महत्	महत् (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
तं	हि	चि	न्त	य	मा	ना	याः
शो	को	ऽयं	हृ	दि	व	र्ध	ते
अ	दी	ना	मि	व	वे	गे	न
स	मु	द्र	स	लि	लं	म	हत्