४.५.१३

एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम् ।
संप्रहृष्टमना हस्तं पीडयामास पाणिना ।
हृद्यं सौहृदमालम्ब्य पर्यष्वजत पीडितम् ॥

अन्वयः

सुग्रीवेण(सुग्रीवस्य) Sugriva's, सुभाषितम् wellsaid,एतत् this,वचनम् word,श्रुत्वा having heard, सम्प्रहृष्टमनाः became very happy, पाणिना with the hand, हस्तम् hand, पीडयामास pressed, सौहृदम् affectionately, आलम्ब्य maintaining, हृद्यं delighted , पीडितम् getting close, पर्यष्वजत firmly hugged

M N Dutt

Hearing these sweet words of Sugrīva, (Rāma) exceedingly delighted, pressed Sugrīva's hand with his. And contracting friendship with Surgrīva, Rāma experiencing great joy embraced him warmly.

Summary

Rama became very happy to hear Sugriva's warm words and pressed his hand with his. Delighted, he went close to Sugriva and hugged him tightly and affectionately.

पदच्छेदः

एतत्एतद् (२.१)
तुतु (अव्ययः)
वचनंवचन (२.१)
श्रुत्वाश्रुत्वा (√श्रु + क्त्वा)
सुग्रीवस्यसुग्रीव (६.१)
सुभाषितम्सु (अव्ययः)–भाषित (√भाष् + क्त, २.१)
सम्प्रहृष्टमनासम्प्रहृष्ट (√सम्प्र-हृष् + क्त)–मनस् (१.१)
हस्तंहस्त (२.१)
पीडयामासपीडयामास (√पीडय् प्र.पु. एक.)
पाणिनापाणि (३.१)
हृद्यंहृद्य (२.१)
सौहृदम्सौहृद (२.१)
आलम्ब्यआलम्ब्य (√आ-लम्ब् + ल्यप्)
पर्यष्वजतपर्यष्वजत (√परि-स्वज् लङ् प्र.पु. एक.)
पीडितम्पीडित (√पीडय् + क्त, २.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
ए तत्तुवच नं श्रु त्वा सु ग्री वस्य
सु भाषि तम् संप्र हृष्टम ना ह स्तं
पीड या मास पाणि ना हृ द्यं सौहृ
द मा लम्ब्य प र्यष्वजत पीडि तम्