स चिन्तयामास ततो महाकपिः; प्रियामपश्यन्रघुनन्दनस्य ताम् ।
ध्रुवं नु सीता म्रियते यथा न मे; विचिन्वतो दर्शनमेति मैथिली ॥
स चिन्तयामास ततो महाकपिः; प्रियामपश्यन्रघुनन्दनस्य ताम् ।
ध्रुवं नु सीता म्रियते यथा न मे; विचिन्वतो दर्शनमेति मैथिली ॥
अन्वयः
ततः then, सः महाकपिः that great monkey, रघुनन्दनस्य Rama's, प्रियाम् beloved, ताम् her, अपश्यन् while being unable to find, चिन्तयामास started thinking, मैथिली Mythili, विचिन्वतः while searching, मे to me, यथा as, दर्शनम् her sight, न उपैति not appears, सीता Sita, ध्रुवम् surely, म्रियते dead.M N Dutt
And not finding the beloved (spouse) of Raghu's son that mighty monkey reflected, “Surely Sītā is not alive, for although I have searched (through and through), yet Mithila's daughter I have failed to find."Summary
The great monkey, unable to find the beloved of Rama thought Sita might not be surviving. So he started thinking, ' I could not see her even though I have searched all over'.पदच्छेदः
| स | तद् (१.१) |
| चिन्तयामास | चिन्तयामास (√चिन्तय् प्र.पु. एक.) |
| ततो | ततस् (अव्ययः) |
| महाकपिः | महत्–कपि (१.१) |
| प्रियाम् | प्रिय (२.१) |
| अपश्यन् | अपश्यत् (१.१) |
| रघुनन्दनस्य | रघुनन्दन (६.१) |
| ताम् | तद् (२.१) |
| ध्रुवं | ध्रुवम् (अव्ययः) |
| नु | नु (अव्ययः) |
| सीता | सीता (१.१) |
| म्रियते | म्रियते (√मृ प्र.पु. एक.) |
| यथा | यथा (अव्ययः) |
| न | न (अव्ययः) |
| मे | मद् (६.१) |
| विचिन्वतो | विचिन्वत् (√वि-चि + शतृ, ६.१) |
| दर्शनम् | दर्शन (२.१) |
| एति | एति (√इ लट् प्र.पु. एक.) |
| मैथिली | मैथिली (१.१) |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | चि | न्त | या | मा | स | त | तो | म | हा | क | पिः |
| प्रि | या | म | प | श्य | न्र | घु | न | न्द | न | स्य | ताम् |
| ध्रु | वं | नु | सी | ता | म्रि | य | ते | य | था | न | मे |
| वि | चि | न्व | तो | द | र्श | न | मे | ति | मै | थि | ली |
| ज | त | ज | र | ||||||||