तथागतां तां व्यथितामनिन्दितां; व्यपेतहर्षां परिदीनमानसाम् ।
शुभां निमित्तानि शुभानि भेजिरे; नरं श्रिया जुष्टमिवोपजीविनः ॥
तथागतां तां व्यथितामनिन्दितां; व्यपेतहर्षां परिदीनमानसाम् ।
शुभां निमित्तानि शुभानि भेजिरे; नरं श्रिया जुष्टमिवोपजीविनः ॥
अन्वयः
तथागताम् as expected, व्यथिताम् agonized lady, अनिन्दिताम् faultless, व्यपेतहर्षाम् bereft of all joy, परिदीनमानसाम् distressed in mind, शुभाम् auspicious, ताम् her, श्रिया with benign favour of fortune, जुष्टम् pleased, नरम् man, उपजीविनः इव like well wishing, शुभानि auspicious, निमित्तानि for the sake, भेजिरे wealthy man.M N Dutt
Like to servants waiting upon a wealthy person various auspicious omens waited upon Sītā of a blameless and comely person, racked with grief and divested of joy.Summary
Like wellwishers flocking round a person on whom fortune is smiling, omens foretelling auspicious happenings in near future appeared to Sita. She was unimpeachable. She was in agony, distressed in mind, bereft of all joy (now) standing under that Simsupa tree.पदच्छेदः
| तथागतां | तथागत (२.१) |
| तां | तद् (२.१) |
| व्यथिताम् | व्यथित (√व्यथ् + क्त, २.१) |
| अनिन्दितां | अनिन्दित (२.१) |
| व्यपेतहर्षां | व्यपेत (√व्यप-इ + क्त)–हर्ष (२.१) |
| परिदीनमानसाम् | परिदीन–मानस (२.१) |
| शुभां | शुभ (२.१) |
| निमित्तानि | निमित्त (१.३) |
| शुभानि | शुभ (१.३) |
| भेजिरे | भेजिरे (√भज् लिट् प्र.पु. बहु.) |
| नरं | नर (२.१) |
| श्रिया | श्री (३.१) |
| जुष्टम् | जुष्ट (√जुष् + क्त, २.१) |
| इवोपजीविनः | इव (अव्ययः)–उपजीविन् (१.३) |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | था | ग | तां | तां | व्य | थि | ता | म | नि | न्दि | तां |
| व्य | पे | त | ह | र्षां | प | रि | दी | न | मा | न | साम् |
| शु | भां | नि | मि | त्ता | नि | शु | भा | नि | भे | जि | रे |
| न | रं | श्रि | या | जु | ष्ट | मि | वो | प | जी | वि | नः |
| ज | त | ज | र | ||||||||