५.३१.७

कोपाद्वा यदि वा मोहाद्भर्तारमसितेक्षणा ।
वसिष्ठं कोपयित्वा त्वं नासि कल्याण्यरुन्धती ॥

अन्वयः

असितेक्षणे O lady of lovely black eyes, त्वम् you, कोपाद्वा or out of anger, यदि वा or else, मोहात् out of delusion, भर्तारम् husband, वसिष्ठम् Vasistha, कोपयित्वा making him angry, कल्याणि O auspicious lady, अरुन्धती Arundhati, नासि are you not

M N Dutt

Who are you O blessed dame, O you having blameless eyes? Are you, O lotus-eyed damsel, the blessed Arundhuti, who has fled in wrath or jealous pride form the side of her lord (Vasistha)?

Summary

"O lady of lovely black eyes who are you? Have you by any chance offended your husband out of anger or out of delusion? Are you the auspicious Arundhati dislodged for making your lord Vasistha angry?

पदच्छेदः

कोपाद्कोप (५.१)
वावा (अव्ययः)
यदियदि (अव्ययः)
वावा (अव्ययः)
मोहाद्मोह (५.१)
भर्तारम्भर्तृ (२.१)
असितेक्षणाअसित–ईक्षण (१.१)
वसिष्ठंवसिष्ठ (२.१)
कोपयित्वाकोपयित्वा (√कोपय् + क्त्वा)
त्वंत्वद् (१.१)
नासि (अव्ययः)–असि (√अस् लट् म.पु. )
कल्याण्यरुन्धतीकल्याण (८.१)–अरुन्धती (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

को पा द्वादि वा मो हा
द्भ र्तासि तेक्ष णा
सि ष्ठं को यि त्वा त्वं
नासि ल्याण्य रुन्ध ती