अन्वयः

महार्हम् precious, जनकनृपात्मजया by Janaka's daughter, धृतम् borne, तं मणिवरम् that great jewel, उपगृह्य taking, प्रभावात् by its glow, पवनावधूतमुक्तः shaken by wind and released, गिरिरिव like a mountain, सुखितमनाः pleased, प्रतिसङ्क्रमम् to return, प्रपेदे prepared.

M N Dutt

Taking that costly and superb gem, which by virtue of some power, king Janaka's daughter had managed to hide (from the gaze of the Raksasis), Hanumān, feeling delighted like one, shaken by the wind blowing on the top of the foremost of mountains, and then getting away from it, prepared to set out.

Summary

Having received the most precious jewel from the daughter of Janaka, Hanuman prepared to return like a mountain released from the impact of the wind.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टत्रिंशस्सर्गः॥Thus ends the thirtyeighth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

मणिवरम्	मणि–वर (२.१)
उपगृह्य	उपगृह्य (√उप-ग्रह् + ल्यप्)
तं	तद् (२.१)
महार्हं	महार्ह (२.१)
जनकनृपात्मजया	जनक–नृप–आत्मज (३.१)
धृतं	धृत (√धृ + क्त, २.१)
प्रभावात्	प्रभाव (५.१)
गिरिवरपवनावधूतमुक्तः	गिरि–वर–पवन–अवधूत (√अव-धू + क्त)–मुक्त (√मुच् + क्त, १.१)
सुखितमनाः	सुखित–मनस् (१.१)
प्रतिसंक्रमं	प्रतिसंक्रम (२.१)
प्रपेदे	प्रपेदे (√प्र-पद् लिट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

पुष्पिताग्रा []

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
म	णि	व	र	मु	प	गृ	ह्य	तं	म	हा	र्हं
ज	न	क	नृ	पा	त्म	ज	या	धृ	तं	प्र	भा	वात्
गि	रि	व	र	प	व	ना	व	धू	त	मु	क्तः
सु	खि	त	म	नाः	प्र	ति	सं	क्र	मं	प्र	पे	दे