६.८३.५

महोदरं महापार्श्वं विरूपाक्षं च राक्षसं ।
शीघ्रं वदत सैन्यानि निर्यातेति ममाज्ञया ॥

अन्वयः

क्रोधाव्यक्तरथः indistinct in anger, राक्षसेश्वरः Lord of Rakshasas, चक्षुषा eyes, निर्धहन्निव as if burning them, तत्र there, समीपस्थान् nearby, महोदरम् Mahodara, महापार्श्वम् Mahaparsva, राक्षसम् Rakshasas, विरूपाक्षम् Virupaksha, समीपस्थान् close by, राक्षसान् Rakshasas, उवाच spoke, मम me, आज्ञया order, शीघ्रम् quickly, निर्यातइति thus commanded, सैन्यानि the army, वदत spoke

M N Dutt

Mahodara, Mahāpārsva, Virāpāksa "Do you speedily speak to the soldiers that they should sally out for battle at my command.

Summary

Thus spoke the Lord of Rakshasas indistinctly in anger with his eyes burning as though it would consume them (Rakshasas). He commanded Mahodara, Mahaparsva and Virupaksha who stood nearby saying" quickly instruct the army to go."

पदच्छेदः

महोदरंमहोदर (२.१)
महापार्श्वंमहापार्श्व (२.१)
विरूपाक्षंविरूपाक्ष (२.१)
(अव्ययः)
राक्षसंराक्षस (२.१)
शीघ्रंशीघ्रम् (अव्ययः)
वदतवदत (√वद् लोट् म.पु. द्वि.)
सैन्यानिसैन्य (२.३)
निर्यातेतिनिर्यात (√निः-या लोट् म.पु. द्वि.)–इति (अव्ययः)
ममाज्ञयामद् (६.१)–आज्ञा (३.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

हो रं हा पा र्श्वं
वि रू पा क्षं राक्ष सं
शी घ्रं सै न्यानि
नि र्या तेति माज्ञ या